Proeverij Israël en Libanon van 10 maart 2009 – René Lemmens
We denken aan Beirut, Gaza, bommen, raketten, grote menselijke drama’s, Joden, Palestijnen, Katholieken, Orthodoxen, Moslims, Hezbollah, Hamas, maar ook aan wijn?
Ja, ook wijn, is dat mogelijk?
Israël
Israël wordt gerekend tot één van de kleinste wijnbouwlanden. De diversiteit aan verschillende microklimaten in Israël maakt het mogelijk een groot aantal druivensoorten te produceren. Israël zouden we kunnen omschrijven als een wijnland van de Nieuw Wereld.
In oud Egypte werd de wijn gebruikt voor het rituele leven. Hoewel de wilde druiven daar nooit gekweekt werden, was er een bloeiende koninklijke wijnmakende industrie in de Nijl Delta gevestigd. De industrie was het meest waarschijnlijke het resultaat van de handel tussen Egypte en Kna'an (het gebied ruwweg overeenkomend met huidig Israël/Palestina, Syrië en Libanon).
De wijnmakende taferelen op grafmuren, en de offerlijsten die hen begeleidden, omvatten wijn die bij de deltawijngaarden werd geproduceerd. Het christendom voegt wijn in zijn riten toe waar het de plaats van het bloed van Jezus inneemt in de liturgie van Orthodoxe, Katholieke en Anglicaanse Christenen. De komst van wijn in Europa was het werk van de Grieken die de kunst van druiventeelt en wijnbereiding verspreidden in de oude Griekse en Romeinse tijden. De Gouden Eeuw van wijn maken duurde tot de val van het Romeinse Rijk; de Islam verbood alcoholgebruik. Er zouden eeuwen verstrijken voordat er weer wijn werd gemaakt vooral onder 'aanvoering' van Baron Edmund De Rotschild.
Vooral in het begin waren de Israëlische wijnen erg ‘dun’ en bevatten vaak veel restzoet. Sinds de 80e jaren van de 20e eeuw neemt de kwaliteit echter toe.
Vandaag de dag zijn er ongeveer 25 grote wijnbedrijven en ongeveer 200 ‘garagebedrijven’ die wijn produceren. Een echte wettelijke regeling mbt wijnbouw bestaat er nog niet. Aanplant, keldertechnieken, beschermde herkomstbenamingen bestaan ook niet.
'Stam Yaynam': Wijn van de druif, evenals druivensap, zijn onderworpen aan specifieke regels van de 'Stam Yaynam', die voorschrijven dat de wijn enkel als Koosjer wordt beschouwd, wanneer Joden, die volgens de Joodse gewoonten leven, alle aspecten van de productie tot het bottelen ononderbroken moeten behandelen.
Klimaat & Bodem: De ligging en de hoogte van de streek bepalen het klimaat in Israël, waardoor de temperaturen sterk variëren. Het hele land kent twee seizoenen: een zachte, vochtige winter en een hete, droge zomer. De lente en herfst duren kort. Het groene noorden wordt gekenmerkt door bossen, heuvels en dalen, terwijl het zuiden van Israël vooral woestijn is. De wijnbouwgebieden zijn gelegen vanaf de Negev woestijn in het zuiden tot aan de grens met Libanon en Syrië. Er zijn vijf wijnregio’s met onderverdelingen: Galilea, Shomron, Samson, Judea Hills en Negev woestijn.
Galilea: ·Dit gebied (Opper Galilea, Neder Galilea en de Golanhoogten) worden algemeen aanvaard als Israëls beste wijngebieden wegens hun koeler klimaat en hogere hoogte. Opper Galilea is een bergachtig gebied. De gronden zijn zwaar, met grind bedekt maar met een goede afwatering. De Golan is een vulkanisch plateau met basalt en tufsteen. Opper Galilea en de Golan zijn in de winter met sneeuw bedekt.
Shomron:
Dit is Israëls grootste wijngebied, dat van de winden van de Carmel bergketen en van de Middellandse Zee profiteert. De belangrijkste concentratie van wijngaarden zijn in de valleien die de ‘wijnsteden van Zichron Ya'acov en Benyamina' omringen. De gronden zijn kalkachtig en het klimaat is typisch Middellandse Zee.
Samson: De centrale kust vlakte (bekend als Dan) en de golvende heuvels van de Judea Laaglanden is het tweede qua grootte in Israël. De grond bestaat uit kalksteen, alluviale klei en leem. Het gebied heeft een Mediterraan kust klimaat: heet, vochtige zomers en warme, milde winters.
De heuvels van Judea:
Een onderontwikkeld gebied maar een kwaliteitswijn gebied. De centrale Judea Heuvels, ten westen van Jeruzalem en de zuidelijke Judea heuvels hebben bewezen wijnen te kunnen produceren van hoge kwaliteit. Het gebied wordt gekenmerkt door warme dagen en koele nachten. De gronden hebben kalk en steen, in de bergen is er veel sneeuw in de winter.
Negev :
Een populair gebied voor de wijnstok in oude tijden. Onlangs werden wijngaarden aangeplant in hoger gelegen gebieden. Deze strekken zich uit van de zuidelijke Negev heuvels naar de noordoostelijke Negev heuvels. De gronden zijn zandig tot leemachtig (löss). De temperaturen variëren van zeer heet tijdens de dag, met koelere avonden en koude nachten. De wijngaarden worden vaak gehuld in mist tijdens de ochtenduren.
Negev
Wat is een koosjere wijn
Koosjer is een oud Hebreeuws woord dat "pasvorm" of "passend" betekent. Veel regels mbt voedsel en drank vinden vaak hun oorsprong in de Bijbel. Hoe dan ook, moderne regels voor het bereiden van koosjere wijnen, maken een koosjere wijn in geen geval inferieur; eenvoudig verklaard:
1. Materiaal dat wordt gebruikt om de wijn te maken, wordt uitsluitend voor de
productie van koosjere wijnen gebruikt, of moet precies schoongemaakt zijn
alvorens het voor koosjere wijnproductie gebruikt kan worden.
2. De druiven worden alleen door Joden die volgens de Joodse gewoonten leven
behandeld, vanaf kneuzen tot aan serveren.
(zie hieronder de "mevushal" term)
3. Alleen gegarandeerde koosjere producten (gist, zuivering middelen, enz.), kan in de
productie van koosjere wijnen worden gebruikt.
Deze factoren en deze alleen, precies toegepast, maken een wijn koosjer. Er zijn ook koosjere wijnen met de term mevushal. Een mevushal wijn is één die door iedereen aangeraakt kan worden, zoals een niet Joodse kelner en blijft toch koosjer.
Libanon
Libanon, “het witte gebergte” ligt in het Midden Oosten tussen Syrië en Israël. De kust van Libanon ligt aan de Middellandse Zee. De oppervlakte van Libanon is 10452 vierkante kilometer. Het land is daarmee ongeveer 0.3 keer zo groot als Nederland.
De kustvlakte wordt begrensd door het steile Libanongebergte. De hoogste toppen zijn Mont Sannin(2630 meter) en Koernat as-Sa´oeda(3080 meter). Ten oosten van het Libanongebergte strekt zich van noord naar zuid de Bekaa Vallei uit, een zeer vruchtbare en waterrijke hoogvlakte, op een hoogte van 900 tot 1100 meter.
Bij Libanon denkt men niet meteen aan wijn, toch heeft het land een wijnbouwareaal van 30.000 ha. Men maakt daar niet alleen wijn, een deel wordt ook gebruikt voor de productie van tafeldruiven. De wijnen uit de Bekaa-vallei hebben de beste reputatie. Het beroemdste wijnhuis uit deze streek is Chateau Musar, hun wijnen worden omschreven als een mengeling van Bordeaux- en Rhônewijnen met een licht exotisch tintje. Andere bekende wijnhuizen zijn Château Kefraya en Ksara.
In de stad Byblos zijn opgravingen gevonden die aantonen dat er in Libanon 5000 jaar geleden al wijnbouw bestond. De eerste wijnstokken zijn geplant door de Feniciërs, een handeldrijvend volk. De oude stad Baalbeck, gelegen bij de Bekaa-vallei is het centrum van de wijnbouw.
Hier bevindt zich een tempel ter ere van de wijngod Bacchus, gebouwd door de Romeinen in de 2e eeuw na Christus. Deze tempel toont aan hoe belangrijk wijn toen was.
In de middeleeuwen werd een groot deel van de populaire Libanese wijn door Venetiaanse kooplieden geëxporteerd naar heel Europa. Eeuwenlang was wijn een belangrijk product in Libanon.
Klimaat
Zoals eerder gezegd komen de beste wijnen uit de Bekaa-vallei, de hellingen van deze vallei vormen ideale klimatologische condities. Er zijn ongeveer 300 zonnedagen, terwijl het in de nacht goed afkoelt en er valt genoeg neerslag. Druivenstokken kunnen tot 1000 meter hoogte geplant worden. Tevens zorgt de Middellandse zee voor een licht zeeklimaat. De grond bestaat vooral uit kalk, de bodemgesteldheid maakt het mogelijk om elegante wijnen te maken. Op het vlakke land wordt ook wijn gemaakt, deze wijnen zijn duidelijk van mindere kwaliteit.
Druivenrassen
Van 1920 tot 1946 was Libanon Frans mandaatgebied, dat ziet men terug in de druivensoorten zoals de rode cinsault, mourvedre, carignan, grenache, cabernet sauvignon, syrah en alicante bouschet. Bij de witte wijnen ziet men vooral ugni blanc, sauvignon blanc, semillon en natuurlijk chardonnay, maar men maakt ook gebruik van lokale druiven zoals merweh en meroué.
Een bijzonder aspect is dat het tijdens de gehele bloei en rijping van de druiven eigenlijk nooit regent. Daardoor komen rot en andere ziekten niet voor, zodat er ook geen bestrijdingsmiddelen gebruikt hoeven te worden.
Beschrijvingen van de geproefde wijnen:
1) Carmel Winery Merlot Selected 2006 12,5% Alc. Euro 8,30 (Galilea) Israël
Dit wijnhuis ontstond in 1882 door toedoen van Baron Edmond James de Rothschild. Het is de grootste wijnproducent van Israël met zeven wijngaarden in de Golan Heights, Galilea en Zikhron Ya’aqov.
Met name cabernet sauvignon, merlot, shiraz, chardonnay and sauvignon blanc staan aangeplant.
De wijnmakers hebben ervaring opgedaan in Nappa Valley Californië, Australië Zuid-Afrika, Frankrijk en Italië.
De druiven worden ’s-nachts geoogst en vervoerd om de ochtendwarmte te ontlopen. Dit om de smaak van de druif te bewaren.
Smaak: Een zwoele volle wijn met smaak en geur van bessen, pruimen en kersen.
(2) Ksara Cuvée du Troisième Millénaire 2002 13.Alc Euro 34,50 Libanon
Druiven: cabernet franc (30%), petit verdot (40%), syrah (30%)
Productie: 10.000 flessen
Weinbereitung: Gärung bei 28°C
Ausbau: 14 Monate in Barriques aus französischer Eiche (davon 50% neu)
Beschreibung: Dieser Wein ist das Prestigeetikett im Sortiment von Château Ksara und kam mit dem Jahrgang 2000 erstmals auf den Markt.
Dichte, purpurrote ins lila übergehende und tiefe Farbe. Das Bouquet setzt Aromen von reifem Obst frei, die von Vanille- und Holznoten gefolgt werden. Zunächst sind die Tannine fest, sie lösen sich am Gaumen, um delikater und würziger zu werden (Süßholz), unterlegt mit Nuancen von schwarzer Johannisbeere. Eine schöne Cuvée zum Lagern. Paßt sehr gut zu rotem Fleisch und Lammkeule.
Verkostungsnotizen:
„Dense and full of eucalyptus, blackberry, damson and tar. Numerous layers of aroma and flavour create great complexity. The whole is balanced with a firm grippy tannic structure. A most sophisticated and satisfying wine.“ IWSC 2004
"Ksara setzt nicht auf Fruchtbomben im modernen Stil, sondern auf klassische Weine mit Eleganz und Struktur. Dieser neue Flaggschiffwein ist das beste Beispiel für diese Philosophie. Mit Petit Verdot (40 Prozent) und Cabernet Franc (30 Prozent) geben in dieser Cuvée zwei besonders charakterstarke Bordeaux-Sorten den Ton an, 30 Prozent Syrah sorgen für Frucht und Schmelz. In der Nase Aromen von dunklen Beeren und Gewürzen, am Gaumen zeigt er sich körperreich, mit kernigem aber reifem Tannin. Langanhaltend und lagerfähig." Thomas Vaterlaus Vinum-Tipp 05/08
Auszeichnungen:
Platz 4 im Ranking der besten libanesischen Weine lt. Wine Report 2007 (Autor: Michael Karam)
Château Ksara in het hart van de Bekaa, vlakbij Baalbeck, ligt in het uit veel verschillende bodemsoorten bestaande 320 ha. grote Ksara-estate.
De naam komt voort uit de tijd van de kruisvaarders, die hier op deze plaats een fort (ksar) hadden. Het landgoed was in 1857 eigendom van de broeders Jezuïeten die hier de al langer aanwezige beroemde wijnbouwtraditie voortzetten.
Zij waren ook de pioniers bij de introductie van kwalitatief hoogstaande druivenrassen in Libanon, welke in dit bijzondere klimaat goede resultaten gaven.
Ksara bezit natuurlijke wijnkelders, die in de kalkrotsen zijn uitgehouwen en zich uitstrekken over ongeveer 2 kilometer. De temperatuur is ideaal voor de opslag van wijn en ligt tussen de 11 en 13ºC.
(3) Massaya Gold Reserve 2004 14,5% Alc. Euro 28,50 Libanon
Druiven: cabernet sauvignon (50%), mourvèdre (40%) und syrah (10%).
Durchschnittliche Produktionsmenge: 12.000 Flaschen
Weinbereitung: Das Lesegut wird selektiert und gärt in Stahltanks
Ausbau: Der Jungwein lagert zwei Jahre lang in neuen Barriques aus französischer Eiche. Der Flaschenabfüllung geht keine Filtration oder Schönung voraus.
Beschreibung: Der Wein in Abendgarderobe von Massaya. Die violette Farbe ist dunkel und kräftig mit granatroter Reflexion. Der Duft ist eindeutig und kräftig mit Unterholznoten. Er ist ein körperreicher Wein mit Aromen von Sandelholz und Weihrauch. Ein vornehmer Wein mit einem langen Abgang.
Lagerpotential: Der Massaya Gold Reserve hat die Struktur, Balance and Konzentration von Gerbstoffen, ideale Bedingungen also, um ihn zu lagern. Er kann 5, 10 oder auch 15 Jahre gelagert werden und seine Wertsteigerung beträgt zwischen 10% und 30% jährlich.
Servierempfehlung: Ein Wein mit Charakter für spezielle Anlässe. Ein Begleiter für reichhaltige Speisen wie rotes Fleisch mit Sauce oder gereifter Käse. Ideal zu gebratenem Fleisch wie Lanmmkeule mit Kräutern. Am besten bei 19°C servieren.
Verkostungsnotizen: "Strawberry, rhubarb, stewed cherries and cassis nose. Dry, full bodied with grippy tannins. Strawberries, rhubarb, black cherry, cassis and blackberry on palate. Very fruit forward and elegantly structured with a lasting finish." Lindsay Groves - Jul 24, 2008
"Opens with a mix of dry wood notes, plus blackberry, licorice and the funk of saddlebags. Vanilla and hints of herb-rubbed meat are added to the mix, with a dark, anise-filled, slightly bitter palate. More angular than a Chateauneuf, less stoic than Bordeaux, it ends bright and long. It needs a good five years to age, but also distinctively world-class." Gregg Carlstrom für SFChronicle - 01/08
Robert Parker's The Wine Advocate # 179 (Oct 2008) - Rating: 88
Jahrgang 2003
"Granatrot, mit schönen, dicht stehenden Tränen. Duft nach Gewürznelke und roten Früchten, Johannisbeeren. Beim Schwenken Daunenfeder, Pfeffer, Pelz, Fleisch- und Räucheraromen. Im Mund zunächst weich und elegant, sich danach rundend und luftig entfaltend, frisch geschnittenes Gras. Ein Abgang mit Pfeffer. Ein Wein mit einem schönen Gleichgewicht." Nicolas Godebski
"Hauntingly pitch-black/purple. Pleasingly autummal and vegetal notes on the nose - burned fruit, tobacco, and damp leaves. Lovely, long, velvety balance of tannins, berries, and spices, with a hint of vanilla in the mouth." Michael Karam
"Very sappy fruit." Tom Stevenson
(4) Barkan Cabernet Sauvignon Reserve 2004 13,5 % Alc. Euro 16,90 (Golan Noord Galilea) koosjer wijn Israël
In 1899 richt Shlomo Friedman de Friedman Winery op, met als doel zoete Kiddush wijnen te produceren. Zijn zoon, Betzalel, nam het bedrijf over en het bedrijf begon te groeien. Vanwege de grote vraag werd het bedrijf verplaatst naar Kiryat Matalon. Deze verhuizing was niet gemakkelijk. De kosten kwamen veel hoger uit dan verwacht en de familie was gedwongen het bedrijf te verkopen.
.
Het wijnhuis heeft vandaag de dag circa 500 hectare wijngaarden. De cabernet saugvignon druiven zijn afkomstig uit de wijngaarden rond de berg Tabor in Galilea.
Smaak: Rijk van smaak, vol, stevig met heerlijk fruit zoals bramen, bessen en kersen. Vol maar zacht door de lange rijping in de eikenhouten vaten en een lange afdronk.
(5) Kouroum Syrah Cabernet 2003 14,5% Alc. Euro 21,98 Libanon
Druiven: 50% Syrah en 50% Cabernet Sauvignon
Productie 25.00 flessen
Weinbereitung: Die Trauben werden zum optimalen Zeitpunkt per Hand gepflückt und große Aufmerksamkeit wird der Auswahl und dem Transport der Trauben beigemessen. Der Gärungsprozeß ist traditionell und lang andauernd (1 Monat). Der Jungwein verbleibt für ein Jahr in Edelstahltanks, bevor er für sechs Monate in Barriques aus neuer französsischer Eiche reift.
Beschreibung: Eine klare glänzende undurchlässige violette Farbe. Komplexe Aromen reifer Trauben, Rosen und Eichenholz an der Nase. Am Gaumen ist er ausgeglichen, trocken, weich und körperreich. Der sich ankündigende Abgang wird von einer seidigen Intensität getragen und von einem nachklingenden Eindruck reifer Tannine begleitet.
Servierempfehlung: Ideal als Begleitung zu allen Sorten von rotem Fleisch, Pasta, Geflügel und delikatem Käse von excellenter Qualität.
Serviertemperatur: 16-18° C
Lagerungspotential: 20 Jahre
(6) Château Kefraya 2002 14,25% Alc. Euro 24,86 Libanon
Druiven: cabernet Sauvignon, carignan, mourvèdre, grenache en syrah
Kleur: kersenrood met in de rand enige verkleuring
Geur: Noga, chocolade en rum/rozijnen, een beetje alcohol, munt,
Gisting op stalen tanks en daarna 16 tot 18 maanden voor een deel in stalen tanks en in houten vaten van Frans eiken.
(7) Tisbhi Shiraz Estate 2006 Euro 17,50 (Noord Galilea, Appelation Judea Hills) Israël
Tishbi Estate is een klein Israëlisch familiebedrijf dat met hart en ziel al vijf generaties lang het land bewerkt en wijn maakt. De geschiedenis van het wijnhuis gaat terug tot in 1882.
In dat jaar schonk Baron Edmond de Rothschild de eerste wijnstokken aan de overgrootvader van Jonathan Tishbi. Daarmee werd een begin gemaakt met de moderne wijnbouw in Israël. De familie Tishbi combineert moderne technologieën met traditionele kennis en vakmanschap. Alle druiven worden handmatig geplukt om zo alleen het beste fruit te kunnen selecteren. De filosofie van de familie Tishbi vertaalt zich het beste in de uitdrukking “Het verleden is de beste voorspeller van de toekomst!”
Deze elegante Shiraz wordt gemaakt van druiven uit de zgn. Estate en Reserve wijngaarden in Kfar Yuval, Noord Galilea. De aanbevolen schenktemperatuur is 16-18 graden Celsius.
Onderscheidingen:Winnaar Gold Medal bij de Finger Lakes International Wine Competition 2007, Silver Medal – "Best in Class" bij de International Wine & Spirit Competition 2007 en Silver Medal bij Decanter World Wine Awards 2007.
Wijn/spijs: Een wijn die heerlijk combineert met een stevig stukje (rood) vlees en roomkazen.
Geur: De wijn heeft zachte aroma`s van aardbeien, kersen en pruimen, een elegant bouquet van koffiebonen en mokka en subtiele houttonen door 10 maanden rijping op Frans eiken..
Teksten geschreven en verzameld door René Lemmens
(Zie ook www.wijngenootschapngw.nl, bailliage Oost Brabant)