Proeverij Zuid-West Frankrijk: Cahors ontmoet Madiran
Wijnen:
Wit: Cahors : 2007 Clos Triguedina le sec du clos, vin de Pays
Rood : Cahors : 2004 le Clos d‘un jour
Cahors : 2002 Château du Cèdre, Prestige
Cahors : 2002 Château Haut Monplaisir, cuvée Pur Plaisir
Madiran : 2000 Château Bouscassé vieilles vignes
Madiran : 1998 Château Montus cuvée prestige
Madiran : 1994 Château Montus
Cahors : 2000 Clos Triguedina Prince Probus
Zoet/wit Cahors : 2005 Clos Triguedina Vin de Lune, moelleux de Clos
Geschiedenis Cahors tot aan heden
Proeverij van Zuid West Frankrijk zou veel aoc’s kunnen bevatten. Het gebied is groot en bestaat uit meerdere losliggende gebieden. De betere wijnen komen echter uit Cahors en Madiran vandaar dat we ons vanavond tot deze beide AOC beperken.
Cahors is een zeer schilderachtige streek, getypeerd door een in bochten kronkelende rivier, de Lot. Jarenlang stond Cahors bekend als de beste VDQS-wijn van heel Frankrijk.
De wijngaarden van Cahors behoren ook tot de oudste van Frankrijk. Al in de vijfde eeuw na Christus genoot deze wijn grote faam. Omdat de wijn stevig , complex en zeer geconcentreerd was, kon hij moeiteloos over de hele wereld verzonden worden, zonder dat de reisweeën de kwaliteit nadelig beïnvloedde. Zo was de Cahors zowel in Amerika als in het oude tsaristische Rusland erg gewild. Tot vandaag is de Cahorswijn de meest geliefde miswijn in de Grieks-Orthodoxe ritus. Rond 1850 bedroeg de aanplant 60.000 hectare wijngaarden. Vanaf 1878 stak de ene ramp na de andere op : phylloxera, black rot en oïdium verwoestten
wijngaard na wijngaard. Een in 1947 opgerichte coöperatieve in Parnac heeft een rem gezet op de terugval van de wijnexploitaties. Maar in 1962 kende het district nog amper 208 hectare wijngaarden. De vernietigende vorstperiode van 1956 forceerde een nieuwe aanpak : voor nieuwe aanplant werd massaal voor Malbec gekozen, heel geschikt voor de kalkhoudende bodems op de plateaus ("causses") langs beide oevers van de Lot. Pas in 1971 werd Cahors gepromoveerd tot AOC-wijn onder president Georges Pompidou die een buitenverblijf had in deze streek. De kwaliteitsverbetering volgde, maar kreeg nog meer impuls in 1999, toen een tiental wijnboeren samen een Charte de Qualité ondertekenden, dat hen nog striktere regels
oplegde dan deze van het AOC-reglement.
De wijngaarden van Cahors liggen verspreid over 45 gemeenten en totaliseren nu samen 4250 hectare. De aanplant bestaat uit 70 % Malbec die ook nog andere namen draagt : Cot, Auxerrois, Pressac, Pied-rouge of Griffon. Het AOC-reglement stipuleert dat minimum 70 % Malbec dient aanwezig te zijn in de wijn. Als complementaire druiven zijn Merlot en Tannat toegelaten, maar elk individueel voor niet meer dan 20 %.
De wijngaarden liggen alle tussen de 44ste en 45ste breedtegraad. Deze ligging staat in het noordelijk halfrond garant voor een prachtige volle wijn. Door hun centrale ligging ontkomen de wijngaarden van Cahors ook aan de te vochtige invloed van de westenwind en het vaak regenachtige naseizoen van het mediterrane klimaat. Voeg aan deze omstandigheden nog een droge warme herfst toe en de druiven kunnen rustig mooi rijpen.
Tegenwoordig worden de beste Cahors-wijnen gemaakt van 100 % Malbec, bovendien oude stokken. Deze zijn zeer tanninerijk, zodat zij vlot 5 tot 10 jaar kunnen ouderen. De moderne Cahors bevat een flinke dosis Merlot, wat hem ronder, molliger, en geuriger maakt, kortom vlugger toegankelijk.
Inspiratie voor hoe het beter kan doet sterk denken aan de ontwikkelingen de laatste twintig jaar in Madiran. Zoals de Tannat daar getemd werd zo gebeurt dat momenteel met de Malbec in Cahors. Het sleutelwoord is : tanninebeheersing.
Vooraanstaande oenologen adviseren thans ook in dit gebied. Om er twee te noemen: Michel Rolland en Stéphane Derenoncourt.
In het wijngebied Cahors bevinden zich de wijngaarden hoofdzakelijk ten westen van de stad Cahors. De wijngaarden worden voornamelijk onderverdeeld in terrassen en plateau.
De terrassen in de vallei van de Lot hebben een sterk kalkhoudende ondergrond en een alluviale toplaag met afzettingen uit het Centraal Massief. De hoger gelegen wijngaarden met arme bodems en goede drainage geven in de regel de betere wijnen. Op ongeveer 300 meter boven zeeniveau bevindt zich het plateau waarop 1/3 van de stokken is aangeplant. De bodem is er nog armer en rijping van de druiven later waardoor de wijnen meestal lichter van structuur zijn.
(Geschiedenis) Madiran tot aan heden
Het gebied strekt zich uit over 38 gemeenten in drie departementen, Gers, Pyrénées-Atlantiques en Hautes-Pyrénées. De wijnbouw dateert er al van de eerste eeuw voor Christus, maar kwam pas tot ontwikkeling in de elfde eeuw toen de Benedictijnen in het dorp Madiran een klooster oprichtten en miswijn produceerden. De kloosterkerk staat er nog steeds.
In 1948 kreeg de regio de status van appellation d'origine contrôlée. Tot de jaren zeventig van de vorige eeuw was kwantiteit het belangrijkste doel, kwaliteit kreeg geen prioriteit. De wijnen waren brutaal, ruw en hard, ronduit ondrinkbaar. Daar kwam verandering in toen Alain Brumont zijn carrière begon als wijnmaker op het bedrijf Bouscassé in 1979. Een jaar later kocht hij eveneens het verlaten Château Montus. Hij zette madiran op de kaart. Met de oogst van 1985 zorgde hij voor opschudding. Zijn wijn werd even hoog gequoteerd als de allergrootste bordeaux. Dat betekende de doorbraak voor de hele streek. In 1991 werd Brumont door Gault-Millau bekroond tot wijnmaker van het decennium. Met Château Montus en Château Bouscassé bezit hij de twee best gelegen hellingen van de streek.
Hoewel Alain Brumont aanvankelijk heel wat kritiek kreeg en zelfs als een gevaar voor de appellation werd beschouwd wegens het atypische karakter van zijn wijn, zijn heel wat jonge wijnbouwers hem gevolgd. Het decreet van 1948 onderging drastische wijzigingen. Tot in 1975 werd madiran gedurende 18 maanden gelagerd op oude vaten. Dat is teruggeschroefd naar 12 maanden en de oude vaten zijn vervangen door nieuwe eik. Verder wordt streng toegezien op de maximale opbrengst, momenteel 45 hectoliter per hectare. De rijpheid van de druiven wordt zorgvuldig gecontroleerd. Optimale rijpheid is van cruciaal belang voor tannat, een druif met een dikke schil, een hoge opbrengst en een rijk alcoholpotentieel.
BODEM EN KLIMAAT
De gevarieerde bodem wordt in drie categorieën ingedeeld. Een eerste gedeelte bestaat uit klei die meters dik is. De grond op de hellingen bestaat vooral uit ijzerhoudende zandsteen met afwisselend wat kalk. Een derde zone is dan weer een mengeling van klei en keien met hier en daar zanderige plaatsen.
De Pyreneeën en de Atlantische Oceaan beïnvloeden het klimaat. De zomers zijn meestal zeer warm en droog. Een lange zachte herfst wordt doorgaans gevolgd dooreen strenge winter. Er zijn heel wat lokale nuances waardoor diverse microklimaten ontstaan die hun stempel drukken op de wijnen.
DRUIVEN
Vier variëteiten worden gebruikt om madiran te maken. Het decreet verplicht de aanplant van 40 tot 60 procent tannat. Naast deze klassieke soort worden cabemet franc (of bouchy, de lokale benaming) en cabemet sauvignon geteeld. Zij zwakken de harde tannat af en zorgen voor soepelheid en finesse in de wijn. Fer servadou of pinenc draagt bij tot de fruitigheid in de assemblage. Voor topwijnen verkiezen grote huizen meer en meer tannat als monocépage; ze behalen hiermee de grootste onderscheidingen. De kwaliteit wordt in dat geval vooral bereikt door de wijze waarop de druif wordt geteeld en verwerkt.
Wijn 1 2007 Clos Triguedina le sec du clos, vin de Pays
Clos Triguedina : een van de tophuizen uit deze streek. Thans onder leiding van Jean Luc Baldes. 70 hectare wijngaard. Meer dan 75% is Malbec, aangevuld met Merlot, tannat, viognier, Chardonnay en Chenin Blanc. Maximaal rendement is 43 hl. per hectare. Men werkt hier met groene oogst en ontbladering in de tijd voor de pluk. Ziektes in de wijngaarden worden hier zoals men dat noemt “mild” behandeld. (bij ons bezoek aan de wijngaarden begin mei dit jaar roken we stiekem toch wel wat gif!).
In de kelder roestvrij staal en temperatuur gecontroleerde systemen. In de vatenkelder 800 vaten van Allier eiken waarvan ieder jaar 1/3 vernieuwd wordt. Opvoeding van de rode wijnen tussen 12 en 18 maanden. Na botteling rusten de wijnen nog 6 maanden op fles voordat ze de verkoop in gaan.
De eerste en enige witte wijn vanavond: ondergrond Leem en kalk. Gemaakt van Chardonnay en Viognier 50%-50% (niet vertellen, laten raden!). 5000 stokken per hectare. Handmatige oogst, ’s-Morgens vroeg of eventueel ’s-Nachts. Dit om de druiven zo fris mogelijk in de kelder te krijgen.
Wijn 2 Cahors : 2004 le Clos d‘un jour
Dit wijngoed werd in 2000 overgenomen door Veronique en Stephane Azémar. Het wijngoed heette tot dat moment Le Domaine du Port.
Na eerst in Parijs te hebben gestuurd, hij architectuur en zij kunstgeschiedenis besloten zij zich geheel aan de wijn te gaan wijden. Voor zij in Duravel neerstreken werkten zij en deden ervaring op in Bourgogne en de Bergerac.
In 2000 werd eerst gestart met het opknappen van de gebouwen en het aanpakken van de wijngaarden. Vervolgens werd de vinificatiekelder grondig aangepakt. Het werk is nu klaar.
Er wordt hier gewerkt met respect voor het terroir. Men gaat er prat op een balans tussen ondergrond, wijnstok, klimaat en milieu te hebben gevonden en een wijn te maken die al die eigenschappen reflecteert. Er worden hier drie verschillende wijnen gemaakt die allemaal anders opgevoed worden: op cuve, op grote terra cotta potten en op eikenhout.
Kort na het verschijnen van de gids: La revue de vin de France 2008, waarin dit wijngoed als nieuwe ontdekking werd gelanceerd waren wij hier op bezoek. De vraag naar de wijnen was zo groot geworden dat zij hem in principe alleen nog op bestelling wilden leveren.
Het aanbod was al niet groot want ze hebben slechts 7 ha wijngaarden. Hun beste wijn kostte Euro 11 en kreeg in Revue voor de jaargang 2004: 18 punten.
Gelukkig mochten we toch nog wat proeven en konden hun Clos d’un Jour nog kopen.
Deze wijn is gemaakt van 85% Malbec en 15% Merlot.
Handmatige oogst, vinificatie op Inox, 18 maanden rijping op tank. Wijn wordt niet gefilterd.
Wijn 3 2002 Château du Cèdre, Prestige
Het Château du Cèdre is een familiebedrijf gerund door Pascal en Jean-Marc Verhaeghe, zonen van Charles Verhaeghe die zelf afkomstig was uit Diksmuide, België. Vader Verhaeghe stichtte dit familiedomein in 1956.
Pascal Verhaeghe is hier de grote drijvende kracht. In eerste instantie helemaal niet zo geinterresseerd in wijn, want hij was wiskundige. Door zijn ervaring die hij in Bourgogne opdeed bij Jean-Marie Guffens in Bourgogne veranderde hij van mening. Hij ging helemaal om en is thans een van de leidende figuren in Cahors en ver daarbuiten.
Het wijngoed omvat 27 hectare. 90% Malbec, 5% Merlot en 5% Tannat voor rood en
1 hectare Viognier en beetje Semillon, Muscadelle en Sauvignon Blanc voor wit. Dit is een van de beste wijngoederen in Cahors.
The mant
Voor de Prestige die wij in het glas krijgen geldt dat de wijnstokken tussen de 15 en 25 jaar oud zijn. Deze wijn wordt gemaakt van een perceel van 18 hectare. De ondergrond is kalk en leemachtig. Het rendement is 38 hl/ha en er wordt handmatig geoogst. Vinificatie temperatuur tussen 28 en 30 graden. 16 maanden houtopvoeding (troncais eiken) 1/3 vaten nieuw, 1/3 1 jaar oud en 1/3 2 jaar oud. Geen filtering. 90 % Cahors en 10% Tannat.
Wijn 4 : 2002 Château Haut Monplaisir, cuvée Pur Plaisir
Château Haut Monplaisir
Deze wijngaard, 20 hectare groot, is gelegen in de gemeente Lacapelle-Cabanac, die behoort tot het "derde terras van Cahors". De bodem bestaat hier uit een klei met kalk mengeling. De aanplant bestaat uit 100% Malbec. Zoals zovele wijnboeren in Cahors produceerde de familie Fournie tot 10 jaar terug een middelmatige wijn. Daarin kwam verandering toen dochter Cathy Fournie samen met haar partner Daniel Salinie het beleid over Château Haut Monplaisir overnamen. Cathy Fournie was voor de overname van haar ouders wel in de leer gegaan op Château du Cèdre bij Pascal Verhaeghe. Daar leerde zij het beter-wijn-maken, onder meer door ontbladering, beperking van de rendementen en vatrijping. Toen Cathy Fournie op Chateau Haut Monplaisir terugkwam, bracht zij reeds gebruikte vaten Château du Cèdre mee om de nieuwe aanpak te starten. De eerste wijn van de nieuwe generatie betreft oogstjaar 1998.
Hier worden een drietal rode wijnen gemaakt. De top is hun Pur Plaisir die wij nu in het glas krijgen. 35 jaar oude stokken, rendement 25 tot 30 hl/ha. 100% Malbec. Vinificatie op nieuw eiken vaten van 500 liter.
Wijn 5: 2000 Château Bouscassé vieilles vignes
De wijnen van Château Bouscassé Vieilles Vignes worden gemaakt van 50 jaar oude stokken gelegen op het beste terroir van Bouscassé. 100 % tannat.
Prima wijn om te ouderen.
Wijn 6 : Madiran : 1998 Château Montus cuvée prestige
De cuvée prestige werd voor het eerste gemaakt in 1985 en dit dankzij verschillende pogingen om tannat in nieuwe vaten te laten rijpen. Dit jaar werd dit voor het eerst geëffectueerd, waarmee Brumont bewees dat uitstekende wijnen gemaakt konden worden in Madiran.
Deze prestige is gemaakt van een selectie van het beste terroir uit de wijngaard, gelegen op het hoogste gedeelte van Montus. Goed gedraineerd, warm waardoor goede rijping van de druif wordt verkregen, hetgeen voor Tannat van levensbelang is.
Volgens Brumont zelf behoort deze wijn tot de 100 beste van de hele wereld.
Wijn 7 : Madiran : 1994 Château Montus
Château Montus, mix van 80% Tannat and 20% Cabernet Sauvignon.
Wijn 8 : Cahors : 2000 Clos Triguedina Prince Probus
Deze wijn begeleidde de inwijding van de Airbus A380
De wijnstokken bevinden zich op de oudste en beste percelen van Triguedina in de gemeente Puy-L’Eveque. Het terroir bestaat uit kiezel en kalkrijke leem op de 3e terrassen van de Lot.
100% Malbec. Wijnstokken 100 jaar en ouder. 5000 stokken per hectare.
Groene oogst, handmatige oogst. Wordt geheel apart gevinifieerd. 20 tot 25 dagen gisting bij temperatuur tussen 30 en 32 graden.
Wijn 9 Cahors : 2005 Clos Triguedina Vin de Lune, moelleux de Clos
Druiven voor deze wijn worden in de vroege ochtend geplukt. Jean Luc Baldes heeft dit ritueel weer ingevoerd want dit gebeurde vroeger ook toen de buren een deel ’s-Nachts oogsten zodat ze een deel van de oogst niet met hun bazen hoefden te delen en zodoende ook minder belasting hoefden te betalen.
Baldes heeft ook ervaring opgedaan in Barsac, Chateau Coutet. Deze ervaring gebruikt hij nu hier om een soortgelijke wijn te maken. Het terroir: kalkrijk met leem en kiezels.
100% Chenin Blanc. 5000 stokken per hectare . Na de vergisting op lage temperatuur krijgt de wijn 18 maanden opvoeding op eiken. Kan 20 jaar bewaard worden.
Begeleider van: ganzelever, roquefort, en ook desserts met vers fruit waaronder mango, en abrikozen.
Verslag: Ron Budy