Wijnland Franken
Inleiding tot de Frankenwijnproeverij van 22 september 2008 te Geulle.
Nu maken wij meteen een sprong naar centraal Duitsland, namelijk naar Franken, de noordelijke regio van de deelstaat Beieren. De hoofdplaats van Franken is Nürnberg. Het wijngebied “Weinland Franken” is maar een klein deel van Franken en situeert zich in de districten Mainviereck en Maindreieck, beide gelegen langs de oevers van de rivier de Main, en in het district Steigerwald, dat in oostelijke richting tot Bamberg reikt. Würzburg kan worden beschouwd als de hoofdplaats van het wijngebied. Zuidelijk van Franken ligt Oberbayern, met als hoofdplaats München. Deze twee gebieden vormen samen de erg onafhankelijke vrijstaat Beieren. Wijnbouwkundig kan ook het gebied langs de oevers van de Tauber, gelegen in het district Tauberfranken, dat eigenlijk bij de deelstaat Baden-Württemberg hoort, bij het “Weinland Franken” worden gerekend.
In het “Weinland Franken” heerst een continentaal klimaat. De vorstvrije periode varieert tussen 160 en 190 dagen. Het aantal uren zon schommelt tussen 1600 en 1750. De gemiddelde jaartemperatuur bedraagt ongeveer 9°C en er valt tussen 500 en 600 mm neerslag per vierkante meter. De wijnstokken groeien hoofdzakelijk op bodems van rode zandsteen, op schelpenkalk en op keupersteen (Trias-afzettingen van afwisselend kleisteen en evaporiet). Ook op kristallijne oergesteenten, keupersedimenten, leem, löss en zand komen wijngaarden voor.
Er zijn ongeveer 6000 ha wijngaarden aangeplant en die leveren 450.000 tot 500.000 hl. wijn op. Als wij dat even vergelijken met de Moezelstreek, dan merken wij op, dat daar ongeveer het dubbele is aangeplant, maar dat die wijngaarden het drievoudige van het Frankisch wijngebied opbrengen. In “Weinland Franken” wordt het rendement bewust naar beneden gedrukt, door ondermeer een sterke terugsnoei, tot gemiddeld ongeveer 75 hl per ha. Daardoor ligt de gemiddelde kwaliteit vrij hoog en behoort het Frankenland samen met de Rheingau en de Nahe tot de beste Duitse wijnregio’s.
Zoals in de rest van Duitsland komen ook in “Weinland Franken” hoofdzakelijk witte druiven voor, hier ongeveer 80 %, onder andere Müller-Thurgau (een kruising tussen Riesling en chasselas de courtillier), Riesling, Silvaner, Bacchus, Rieslaner (een kruising tussen Riesling en Silvaner), Weissburgunder (pinot blanc), Kerner, Scheurebe, Grauburgunder, Traminer, Albalonga en Ehrenfelser. Nochtans groeit de aanplant van rode druiven elk jaar en het succes van de rode wijnen uit deze regio neemt zienderogen toe. Belangrijke rode druivensoorten zijn Domina (een kruising tussen Portugieser en Spätburgunder), Frühburgunder, Spätburgunder (Blauburgunder of pinot noir), Portugieser, Schwarzriesling (Müllerrebe of pinot meunier), Dornfelder, Regent en een aantal Franse druivenrassen zoals cabernet, merlot en syrah. Er wordt volop barriquerijping toegepast voor heel wat rode wijnen en experimenten met Duitse kruisingen van inheemse soorten met cabernet sauvignon worden niet geschuwd. Wij hebben een cuvée geproefd van Cabernet Mitos (kruising van Blaufränkisch met cabernet sauvignon), Cabernet Dorsa (kruising van Dornfelder met cabernet sauvignon) en Cabernet Cubin (Mitos-variante en ook een kruising van Blaufränkisch met cabernet sauvignon. Het is opvallend dat in deze streek veel meer wijnen droog worden gevinifieerd dan in de andere Duitse wijngebieden.
Vijfendertig jaar geleden kwam op de Frankische wijnbergen hoofdzakelijk Silvaner voor en Frankenwijn was bijna synoniem voor Silvaner. Dat is ondertussen geëvolueerd naar Riesling, Müller-Thurgau en vele andere soorten. Niettemin wordt enkel in deze streek van de Silvaner een klassewijn gemaakt, superieur aan die uit de Elzas, maar ook hoger in prijs dan de Elzassers. De wijnen uit “Weinland Franken” zijn niet goedkoop. Dat wordt mede in de hand gewerkt door het gebruik van de duurdere Bocksbeutel-fles, een wettelijk beschermd model voor de Frankenwijn. Enkel in Portugal en in Hongarije mag een nog ongeveer gelijkaardig model worden gebruikt. In het Frankenland en ook in Tauberfranken mogen enkel kwaliteitswijnen gemaakt uit een most van minstens 72° Oechsele in een Bocksbeutel worden verpakt.
Edgar Colson, Villersstraat 11, 3500 Hasselt, 09-2008