Het was een uitstekende en zeer goed georganiseerde reis naar de Oostenrijkse wijngebieden in de grote omgeving van Wenen, topklasse zowel wat de wijnboeren als de restaurantkeuze betreft.
De volgorde van de te proeven wijnen loopt niet noodzakelijk parallel met een vaak vermoede stijgende kwaliteit. Laten jullie zich hierdoor zeker niet beïnvloeden bij de puntenwaardering.
Wij hebben bewust niet gekozen voor de populaire uitheemse druivenrassen, zoals sauvignon blanc, chardonnay, cabernet sauvignon en pinot noir, waarvan veel Oostenrijkse wijnbouwers ook uitstekende wijnen maken.
Deelgebied Neusiedlersee-Hügelland
Wij hebben voor deze witte wijn gekozen, omdat wij de rode Blaufränkisch Umriss 2005 al konden proeven tijdens de bailliproeverij van 9 februari 2009.
Het familiewijngoed bestaat meer dan 100 jaar en er werken verschillende generaties samen. Grootvader Gustav Feiler maakte na lange tijd in 1953 als eerste weer de Ruster Ausbruch. Het wijnhuis behaalt tot op de dag van vandaag met zijn Ruster Ausbruch internationaal de hoogst mogelijke prijzen. Vader Hans en zoon Kurt zijn de oprichters van de “Renomierte Weingüter Burgenland”. Hun doelstelling is de wijnen uit Burgenland meer bekendheid te geven, zowel nationaal als internationaal. Zij bezitten 30 ha wijngaarden en er wordt 40% witte en 60% rode wijn geproduceerd.
Het bedrijf doet aan bio-dynamische wijnbouw. Als er gespoten wordt tegen insecten is dat o.a. met kamille- en brandnetelthee. Alle druiven worden apart vergist en pas als de wijnen volledig zijn uitgegist worden de cuvées samengesteld.
Deze Neuburger trocken 2008 is een droge witte wijn van Neuburger druiven. De Neuburger was een bijna vergeten wit Oostenrijks druivenras, dat door hen nieuw leven werd ingeblazen.
12,5 % vol. alcohol;
7,8 g/l restsuiker;
5,9 g/l zuren.
Proefcommentaar:
Kleur: groengeel
Aroma: appel, tropisch fruit, mineralig, bloemig en limoen.
Smaak: fruitig, evenwichtig met een zoetje in de afdronk, Iets tintelend op de tong met mooie zuren. Een zeer toegankelijke wijn.
Punten tijdens de proeverij: 14,5
(Tekst en presentatie: Rita Engelen en Ludo Vanelsacker))
Uitreksel uit een artikel over Neusiedlersee van Ronald de Groot in Perswijn van juni/juli 2009:
In Rust liggen de wijngaarden dichter bij het meer en lager: ideaal voor het maken van zoete wijnen van druiven met edelrot. De warmte en het vocht van het meer werken samen om snel rot op druiven te krijgen. Rust verwierf al in de zeventiende eeuw faam met zijn Ruster Ausbruch, een zoete wijn waarvan het suikergehalte van de druiven tussen dat van Beerenauslese en Trockenbeerenauslese in zit.
Feiler-Artinger maakt zowel zoet als rood. Kurt Feiler: “In Oostenrijk zijn we bekend om onze rode wijn, en internationaal meer om de zoete wijn, vreemd genoeg.”
Het is hier heel gemakkelijk om veel zoet te maken.”Jonge stokken chardonnay, pas een jaar geleden geplant, brengen nu al een krachtige botrytiswijn op, waar we goed mee kunnen verdienen. Helaas is de klassieke furmint, waar men vroeger zoete wijn van maakte, vrijwel verdwenen uit deze streek. En de moderne Hongaarse furmint is in de communistische tijd doorgekruist naar een druif met hoge opbrengsten, en minder interessant.”
De beste gronden voor zoet liggen aan de zuidkant van Rust. Hoger op de heuvels, aan de noordkant van het dorp, zijn de omstandigheden – meer kalk in de grond - beter voor rood, en daat heeft Feiler-Artinger zijn Blaufränkisch staan. Maar het is hier warmer dan in Jois, dat is duidelijk. Te warm voor pinot noir, in feite. En de subtiliteit van de blaufränkisch van Jois, nee, die treffen we hier niet aan.
Weinviertal is een van de acht wijngebieden van Niederösterreich.
DAC staat voor ”districtus Austriae controllatus”, de gecontroleerde oorsprongsbenaming , die een opbrengstbeperking tot 60 hl/ha voorschrijft en op termijn waarschijnlijk in de plaats zal komen van de termen Qualitätswein en Prädikatswein.
Maandag 7 september 2009 waren wij te gast bij een zeer gepassioneerde en enthousiaste wijnboer Roman Pfaffl junior, bijgenaamd “Mister Veltliner”, in het wijndorp Stetten in de wijnregio Weinviertel. De goedlachse en ietwat zenuwachtige Roman jr vertegenwoordigt pas de tweede generatie wijnbouwers en heeft zeer vooruitstrevende ideeën. Voor het persen van de druiven met een luchtkussen doet hij sinds 2008 een stikstofbehandeling, waardoor er tijdens dit proces geen smaakstoffen verloren gaan. De pluk geschiedt hier handmatig en de gisting heeft plaats met temperatuurcontrole. Voor de terroirwijnen worden geen cultuurgisten toegevoegd, voor de meer fruitige wijnen worden wel cultuurgisten gebruikt. Hij maakt gebruik van barriques van 300 liter, al dan niet van acaciahout, om de houtinvloed wat te temperen. Voor de luchtbevochtiging heeft hij in zijn betonnen barriqueslageringskelder een grote fontein geïnstalleerd. Om een wijn eventueel te verrijken gebruikt hij ingedikt druivensap van hetzelfde druivenras. Andere correcties zijn niet toegelaten en ook de indikmachines worden na elk gebruik door accijnsdiensten verzegeld.
Wij hebben gekozen voor een van zijn talrijke Grüner Veltliners. Deze komt van de wijngaarden op de Einzellage Zeiseneck met een zand-leem bodem.
Proefcommentaar:
Hij is een klassiek type, gevinifieerd op fruit, zonder barriquerijping, voor mij met een beoordeling ++.
Deze wijnboer had ook nog een uitstekende Sankt-Laurent 2007 Altenberg met 18 maanden barriquerijping, eveneens met een ++ beoordeling.
Commentaar tijdens de proeverij:
Mooi helder met een groenzweem. In de geur appel, mineraal, citrus, bloemig. Klein bittertje in de afdronk. Vrij licht met wat kruidigheid en grapefruit. Lekker fris glas.
Punten tijdens de proeverij: 13,9
Bezocht op woensdag 9 september2009, in de late namiddag na ons cultureel blitzbezoek aan Wenen
Oorspronkelijk was dit een ouderlijke“Heurige” met enkel particuliere verkoop. Leo Wieninger baat verder de “Heurige” uit en zijn broer Fritz Wieninger leidt het wijnbedrijf sinds 1987 en heeft het doen heropleven door zijn permanent kwaliteitsstreven. Zijn doelgroep is het betere restaurant en de gespecialiseerde vakhandel. Hij lag evenwel ziek te bed met bronchitis en had ons zijn hoogzwangere jonge medewerkster, Frau Anna met haar Renault Clio tegemoet gestuurd om ons te begeleiden naar hun wijn domein op de Nussberg. Na een aantal verkeerstechnische problemen, zoals smalle straatjes, te scherpe bochten en hinderlijke tramsporen werden wij boven op de Nussberg beloond met een prachtig uitzicht op de stad Wenen.
Dit wijngoed en ook Feiler-Artinger behoort tot de top van de Oostenrijkse wijnbedrijven, met vier sterren in de Falstaff-Weinfüher 2009. Tweederde van de productie wordt in eigen land verkocht en eenderde wordt uitgevoerd vooral naar Duitsland en de Verenigde Staten. Het wijngoed bezit 33 ha wijngaarden, waarvan tweederde wit en eenderde rood, gelegen op de Nussberg en de Bisamberg. Fritz Wieninger is erin geslaagd om de “Gemischter Satz” nieuw leven in te blazen en zijn eerder belabberd imago op te poetsen met een voortdurende kwaliteitsverbetering. Hiervoor heeft hij in 2006 samen met drie andere betere Weense wijnboeren de organisatie “Wien-Wein” opgericht, die op korte tijd ervoor heeft gezorgd dat het resultaat van deze druiven mengeling internationaal bekend werd en zelfs gastronomisch gewaardeerd wordt. Er bestaan twee soorten “Gemischter Satz”: de klassieke op stalen tanks vergiste jong te drinken wijn en de modernere afkomstig van druiven van een enkele Ried of Einzellage en van stokken van 20 jaar of ouder. Wij waren nog meer onder de indruk van zijn uitstekende Riesling 2006van de Einzellage “Preussen” op de Nussberg. De bodem bestaat uit mosselkalkgrond op een zandsteenonderlaag. Alcohol: 13,5 %, restsuiker: 2,8 g/l, zuren7,1 g/l (wijnsteenzuur) en geoogst rond 15 november 2006. Vinificatie op roestvrije stalen tanks met temperatuurcontrole
Proefcommentaar:
Oog: helder, lichtgeel met groenzweem.
Neus: mooi wit steenfruit, appel, citrus, tropisch fruit, mango, ananas.
Mond: zoetje in de aanzet, mooi zuurtje ,zacht, mineralig, beendroog, pepertje, appel perzik, citrus, abrikoos, lange afdronk, met een zeer waarschijnlijk lang bewaarpotentieel, waardering: ++.
Punten tijdens de proeverij: 13,8
Thermenregion is eveneens een van de acht wijngebieden van Niederösterreich.
Iedereen staat tijdig paraat door de loeiende hotelbrandalarmtest van deze morgen om half acht. Na drie stralend zonnige dagen begint deze donderdag eerder grauwgrijs en druilerig. Onderweg naar Gumpoldskirchen in de Thermenregion herinnerde Gineke als een bezorgde huismoeder er ons aan dat de volgende wijnboer Harald Zierer geen betaal- of kredietkaarten accepteerde. Aloïs had nog cash nodig, het flappentappen duurde een hele poos en wij vermoeden daarom dat hij de hele voorraad van de Raiffeisenbankautomaat heeft meegenomen.
Smalle straatjes neem je in Gumpoldskirchen blijkbaar niet naar links, maar alleen naar rechts, want onze chauffeur Hans kreeg hiervoor hulp van de gemeentewerklieden die met oranje zwaailicht voorop zijn autocar via een pleintje en een veldweg met een rechtse afslag naar Zierer loodsten.
We werden opgewacht door vrijgezel Harald Zierer in werkplunje en zijn zus Klaudia Zierer. Na een korte inleiding bracht Harald ons via een stoffig proeflokaaltje, annex een geïmproviseerd kantoortje, naar zijn wijnkelders. Hij bottelt zelf met een oude nog degelijke installatie van 1975, maar gebruikt wel moderne Italiaanse temperatuurgestuurde roestvrij stalen gistingstanks en ongeveer 50 barriques. Daarna wandelden wij door het natte gras langs een van zijn wijngaarden, waar hij ons liet proeven van de vroegrijpe Zierfandler. Deze lekkere druifjes waren oogstklaar en hun bladeren al geel verkleurd. De bladeren van de laatrijpende Rotgipfler waren nog groen en dit ras was te herkennen aan zijn rode takken en rode bladstengels Hij bleek een gedreven wijnmaker, die zich inzette om van deze verguisde autochtone druivenrassen, Zierfandler en Rotgipfler, toch behoorlijke kwaliteitswijnen te produceren. Hij laat de gerooide percelen 7 tot 8 jaar braak liggen, bezaait ze dan met lupinen voor hij ze terug in gebruik neemt als wijngaard. Dit is een traditioneel familiebedrijf met 12,5 ha wijngaarden, gelegen op zachte hellingen met stenige zand en leem en met tot 70 % kalk in de ondergrond.
Dan verdween Harald om zijn pas begonnen pluk binnen te halen. Klaudia nam nu verder over, veegde de beregende tafels en stoelen achter hun woning droog en verzorgde de proeverij. Ondertussen was het al wat opgedroogd, een waterzonnetje bracht doorheen de schaapwolkjes wat opwarming. Wijzelf warmden ons op met twee droge witte Zierfandlerwijnen van verschillende Einzellagen , twee droge witte Rotgipflerwijnen waarvan een met barriquerijping, nog een zoete assemblage van een Spätlese van deze twee druivenrassen en we eindigden met een pinot noir met 16 maanden houtopvoeding op nieuwe en gebruikte Allier-barriques.
Proefcommentaar:
De Rotgipfler Rodauner 2008 beroerde mij het meest en ik heb hem gewaardeerd met een ++, omwille van zijn mooi evenwicht, zijn aangename fruitigheid, appel en peer, een licht zoetje, een klein bitterje, een halflange afdronk en met zijn 8 EUR een uitstekende prijs-kwaliteitsverhouding.
Bewaarpotentieel: m.i. maximum 5 jaar. Alcohol: 12,5 %, zuur: 6 g/l en restsuiker: 5 g/l.
Punten tijdens de proeverij: 14,5
Gebotteld in juni 2009. Minstens een jaar houtopvoeding.
Restsuiker: 1 g/l en zuur: 5,5 g/l (wijnsteenzuur)
Proefcommentaar:
Oog: goudkleurig.
Neus: wit pitfruit,appel, peer, hout, vanille.
Mond: aangename combinatie van voornoemd fruit en houtopvoeding. Nota: met de Zierfandlerdruif is houtopvoeding quasi onmogelijk. Dit was een echte discussiewijn.
Sommigen zijn voorstander van deze forse houtopvoeding, anderen vinden deze houtopvoeding te fors. Dit kwam ook tot uitdrukking in de waardering.
Zaalgemiddelde tijdens de proeverij: 13,4
(Presentatie van wijnen nrs. 4 en 5 Erich en Liz Pahl)
Bezocht op maandag voormiddag 7 september 2009.
Van onze gids Ulrike kregen wij een stukje geschiedenis. De kloosterkerk werd omstreeks 1100 gebouwd en is toegewijd aan de geboorte van Maria. Naast de kerk werd een Augustijner klooster opgericht. Hier leven nu nog 49 Rooms-katholieke Augustijner monniken.
Karel de Zesde vond deze plaats ideaal als buitenverblijf en plande het bouwen van een gigantisch groot kasteel. De afwerking ervan was maar voor een vierde gerealiseerd toen Karel vroegtijdig doodging. Met zijn dood is ook de bouw gestopt, maar niettemin is dat gedeelte al zeer massaal en indrukwekkend.
Het Stift bezit 108 ha wijngaarden in vier verschillende wijngemeenten, nl. Klosterneuburg, Wien, Gumpoldskirchen enTattendorf. Deze “Stiftwein” Gewürztraminer komt van de wijnregio Wien (25 ha), uit Kahlenbergerdorf en specifiek van de Einzellagen aan de voet van de Leopoldsberg en de Kahlenberg. De hellingen zijn oostelijk en zuidelijk geöriënteerd en hebben verweerde kalksteenbodem met veel mosselkalk, ideaal voor de Bourgondische druivenrassen. Zij omschrijven de Traminer als Bourgondisch, maar dit mijns inziens foutief.
Het kelderbezoek en de proeverij van 4 witte en 3 rode wijnen werden verzorgd door de keldermeester, de heer Heinz Hausgnost.
Wij hebben deze wijn geselecteerd op advies van Klaus Dylus en Harry Pallada, omdat deze Gewürztraminer ons verrast heeft doorzijn vrij droge vinificatie en vooral door zijn aromavastheid. Anderen hadden misschien liever een van de rode topwijnen van dit domein op de proeftafel gezien, maar wij moesten ons beperken in het aantal wijnen.
Proefcommentaar:
Bleekgele vrij droge wijn met een kruidige neus van rozen, lychees en ander exotisch fruit. In de mond manifesteerde zich een licht zoetje boven de fruitigheid en de aroma’s zinderden erg lang na. In tegenstelling tot de vaak wat meer logge en zwaardere Gewürztraminers was deze wat lichtvoetiger en licht verteerbaar.
Restzoet: 10 g/l en alcohol: 13 %.
Punten tijdens de proeverij: 13,7
Wijngebied Neusiedlersee is een van de vier wijngebieden van Burgenland.
Van de Nederoostenrijkse Thermenregion namen wij de doorsteek naar het wijngebied Neusiedlersee (oostzijde van het meer met dezelfde naam) in Burgenland om te belanden bij het wijngoed van de broers Horst en Georg Schmelzer, te Gols, een familiebedrijf van 12 ha. George ontving ons in een net en ruimogend bedrijf, gebouwd volgens een moderne eigentijdse architectuur en met een zeer moderne bottel- en etiketteermachine. De witte wijnen gisten in roestvrij stalen tanks met temperatuurcontrole bij 18°C. De rode gisten steeds in grote houten foeders uit het begin van de 20ste eeuw om wat micro-oxidatie te bewerkstelligen. Naargelang van de druivensoort gaan deze wijnen later eventueel op een zestigtal barriques uit Frankrijk, Hongarije en Rusland. Er wordt enerzijds organisch bemest en een groentapijt tussen de wijnstokken aangehouden en anderzijds wordt er toch gewerkt met geselecteerde cultuurgisten.
Wij kregen in een hectisch tempo negen wijnen te beoordelen, 2 witte, 4 rode en 3 zoete en ik ben van mening dat hun droge rode wijnen, maar vooral de GOLS Cuvée 2006, hun paradepaarden zijn. Het GOLS-embleem met de donker gedrukte S op een cirkelvormige witte achtergrond is een wettig gedeponeerd handelsmerk, waaronder 8 wijnboeren van Gols zich engageren om een compromisloze eigen topcuvée te assembleren. Ook hun Trockenbeerenauslese, zowel van Welschriesling(*) als van een assemblage Rheinriesling-Chardonnay bleken niet te versmaden.
Proefcommentaar:
Deze GOLS Cuvée 2006 heb ik gewaardeerd met een ++. Het was een assemblage van Zweigelt, Sankt-Laurent en Blaufränkisch. De rassen Zweigelt en Blaufränkisch moeten er steeds inzitten en Sankt-Laurent en Blauburgunder mogen erin. Een mooi ogende donkerode wijn met paarszweem, weinig transparant, maar schitterend, die in de neus een discrete houttoets met veel rood fruit prijsgeeft. In de mond wordt dit bevestigd door een sensatie van bosbessen en bramen met zachte tannines en een behoorlijk lange afdronk. Deze wijn deed mij, hoewel van totaal andere druivensoorten, ook weer denken aan een goede Bordeaux van de rechteroever.
Punten tijdens de proeverij: 15,6
Rebhof Schneider in Tattendorf, eveneens in de Thermenregion.. Dit familiebedrijf heeft buiten het wijngoed ook een mooi restaurant, waar we lekker hebben getafeld tijdens de proeverij. Georg Schneider is een van de acht “Burgundermacher” die streven naar rode kwaliteitswijnen van o.a. Sankt-Laurent en Blauburgunder Hij bezit 15 ha wijngaarden op arme zandgronden met dikke stenen.
13,5 % alcohol, 16 maanden rijping op Franse barriques, waarvan 1/3 nieuwe en 2/3 gebruikte.
Proefcommentaar:
Een dierlijke neus met chocoladetonen en vanille. In de mond impressies van bramen, zwarte kersen en een goed evenwicht tussen de behoorlijk aanwezige zuren en tannines, een klassewijn met een lange afdronk en een bewaarpotentieel van mogelijk tien jaar.
Waardering: ++.
De Sankt-Laurentdruif zou familie zijn van de pinot noir, maar qua smaaksensatie heeft deze voor mij meer merlot-allures.
Punten tijdens de proeverij: 16,2
Neusiedlersee maakt deel uit van Burgenland.
Het wijndorp Illmitz ligt op 116 m boven de zeespiegel. De bodem is er zanderig en bevat geen kalk. Het ligt in de “Seewinkel”, een merengebied tussen de Neusiedlersee, de Hongaarse grens en de Parndorfer Heide die ten noorden van Neusiedl am See ligt en uitloopt in de Haibodener Heide. In het gebied liggen een veertigtal kleine, ondiepe meertjes gevuld met warm water. Dit water varieert van brak tot ziltig. Het klimaat is er warm en er valt weinig neerslag. De nabijheid van talrijke ondiepe zoutwatermeertjes zorgt toch voor de nodige luchtvochtigheid : een ideaal microklimaat voor de “Edelfaule”(= edelrot of pourriture noble)).
Wat bij een eerste aanblik één grote wijngaard lijkt, zijn slechts kleine perceeltjes door het erfrecht versnipperd.. Soms is een wijngaard dan ook maar één enkele rij.
Willi Opitz is van opleiding technisch ingenieur. In 1995 besloot om wijn te gaan verbouwen en met succes! Dit succes is niet alleen te danken aan de kwaliteit van zijn wijnen, maar ook aan zijn goed geoliede marketingmachine. Zijn zoete wijnen zijn wereldberoemd en ook vaak bekroond. Alle druiven worden met de hand geplukt.
Deze Rotschenkel 2007 is gemaakt van 100 % Zweigeltdruiven.
Proefcommentaar:
13% vol.
Aanvankelijk een wat gesloten neus.
Een droge barriquegerijpte wijn (12 maanden)met aroma’s van rijp rood fruit, bosbessen, bramen, met een chocoladetoets in de finale.
Punten tijdens de proeverij: 15,6
(tekst en presentatie: Rita Engelen en Ludo Vanelsacker)
De proefcommentaren werden door Ron Budy aangevuld met de proefnotities van de deelnemers aan de proefavond
Dankzij de adviezen van Erich, Rita, Klaus en Harry heb ik getracht jullie een zo interessant mogelijke wijnkeuze aan te bieden, rekening houdend met onze optie om enkel inheemse druivenrassen te presenteren. Na deze proeverij meen ik dat wij mogen concluderen dat wij wijnen met een uitstekende prijs-kwaliteitsverhouding hebben aangeboden. Mijn oprechte dank aan allen die voor of achter de schermen aan deze proeverij hebben meegewerkt.
Tekst en presentatie: Edgar Colson, behalve waar anders vermeld.
Diepenbeek, 10 november 2009.